To druga część naszego materiału o fundacji rodzinnej. W pierwszym artykule omówiliśmy zasady działania, cele i korzyści wynikające z jej założenia. Teraz przechodzimy do tematu, który budzi jeszcze więcej pytań — podatków. Poniżej znajduje się zestawienie dotyczące CIT, PIT, VAT, likwidacji fundacji, exit tax, GAAR oraz aspektów sukcesyjnych. Zestawiamy podstawowe informacje w przystępny sposób, które mogą być pretekstem do rozmowy o przyszłości Waszych inwestycji.
CIT fundacji rodzinnej – zwolnienia, stawki i obowiązki podatkowe
Zwolnienie
• Fundacja nie płaci CIT, jeśli:
działa w ramach dozwolonej działalności (artykuł 5 ustawy o fundacjach rodzinnych),
nie wypłaca świadczeń beneficjentom.
Art. 5 ust. 1–3 u.f.r.:
1. Fundacja rodzinna może wykonywać działalność gospodarczą (…) tylko w zakresie:
2. zbywania mienia (nie nabytego wyłącznie w celu sprzedaży),
3. najmu/dzierżawy/udostępniania mienia,
4. udziałów/akcji, funduszy, spółdzielni i podobnych podmiotów,
5. papierów wartościowych i instrumentów pochodnych,
6. pożyczek dla spółek zależnych, spółek osobowych i beneficjentów,
7. obrotu walutą zagraniczną w celu płatności,
8. produkcji przetworzonej nieprzemysłowo (≥50% surowców własnych),
9. gospodarki leśnej.
10. Działalność z pkt 7 i 8 tylko przy gospodarstwie rolnym.
11. Wyłączenie dla praw/aktywów z pkt 3 i 4.
15% CIT w fundacji rodzinnej – w jakich sytuacjach obowiązuje
Gdy fundacja:
• wypłaca świadczenia beneficjentom,
• wydaje mienie przy likwidacji,
• generuje ukryte zyski (pożyczki, świadczenia, transakcje nierynkowe).
Fundacja rodzinna a 25% CIT – kiedy obowiązuje wyższa stawka podatku
Przy działalności poza art. 5 u.f.r., np. obrót towarami, krypto, spekulacje walutowe.
Fundacja rodzinna: co można robić zgodnie z art. 5 u.f.r. (ustawa o fundacjach rodzinnych)
• Zbywanie mienia (nie kupionego w celu odsprzedaży).
• Najem/dzierżawa/udostępnianie.
• Udziały/akcje/fundusze.
• Papiery wartościowe i pochodne.
• Pożyczki dla spółek zależnych/spółek osobowych/beneficjentów.
• Waluty obce wyłącznie na płatności.
• Produkcja nieprzemysłowa i gospodarka leśna.
Fundacja rodzinna a PIT beneficjentów – co warto wiedzieć o opodatkowaniu świadczeń
Zwolnienie – Fundator i grupa zero – świadczenia i mienie przy likwidacji, w proporcji do mienia wniesionego przez fundatora.
Stawki
• 10% – I/II grupa podatkowa (spoza grupy zero).
• 15% – wszyscy pozostali.
Fundacja jest płatnikiem.
Świadczenia niepieniężne według wartości rynkowej.
Proporcje mienia
• Część odpowiadająca mieniu fundatora → zwolnienie.
• Część odpowiadająca mieniu wniesionemu przez innych → opodatkowana nawet u grupy zero.
Fundacja rodzinna: jak przebiega likwidacja i opodatkowanie majątku
• Fundacja: 15% CIT od wydawanego mienia (minus wartość podatkowa mienia wniesionego przez fundatora).
• Beneficjenci:
grupa zero – zwolnienie (proporcja),
inni – 10%/15% PIT.
Podatki w fundacji rodzinnej – VAT, art. 24b CIT i inne regulacje
VAT
Fundacja może być podatnikiem VAT (np. przy wynajmie, usługach).
Podatek od przychodów z budynków – art. 24b CIT
Stosowany również do fundacji, jeśli posiada budynek oddany do używania i spełnia przesłanki ustawowe.
Art. 24b CIT – istotne przepisy przepisy:
1. Podatek dochodowy od przychodu ze środka trwałego będącego budynkiem, który:
2. stanowi własność lub współwłasność podatnika,
3. został oddany w całości albo części do używania (najem/dzierżawa/inne),
4. jest położony w Polsce,
wynosi 0,035% podstawy opodatkowania miesięcznie.
5. Zwolnienie dla budynków mieszkalnych oddawanych w ramach programów publicznych (…).
6. Przychód = wartość początkowa z ewidencji na pierwszy dzień miesiąca (…).
Exit tax a fundacja rodzinna – jak działa podatek od majątku przy zmianie kraju rezydencji
• Fundacja = oddzielny majątek → zmiana rezydencji fundatora nie powoduje exit tax od majątku fundacji.
• Świadczenia po zmianie rezydencji rozlicza kraj nowego zamieszkania.
GAAR a fundacja rodzinna – zasady stosowania ogólnej klauzuli przeciw unikaniu opodatkowania
• Konstrukcja musi mieć realny cel gospodarczy/sukcesyjny.
• Organy oceniają zgodność działań z art. 5 u.f.r. i brak sztuczności.
Fundacja rodzinna może posiadać firmę operacyjną, ale nie prowadzi działalności
• Fundacja może posiadać 100% udziałów/akcji w spółkach operacyjnych (np. sp. z o.o., SA), ale nie może sama prowadzić działalności operacyjnej poza art. 5 u.f.r.
• Dlatego klasyczny model to:
Fundacja → Spółka operacyjna → Zysk → Dywidenda do fundacji
Fundacja rodzinna – bezpieczna i trwała forma sukcesji majątku
Fundacja rodzinna to mechanizm sukcesji, który zapewnia pełną ciągłość majątku i decyzji przez pokolenia. Dzięki fundacji nie występuje ryzyko sporów spadkowych, a majątek nie ulega rozdrobnieniu ani „rozwodnieniu” w kolejnych pokoleniach. Zapewnia ona stabilność decyzji i zarządzania kapitałem nawet przez dziesięciolecia, co czyni ją znacznie bardziej efektywnym narzędziem niż tradycyjne dziedziczenie.
Istotnym dokumentem w fundacji jest statut, który można traktować jako „konstytucję majątku rodzinnego”. W statucie określa się m.in. sposób powoływania i odwoływania zarządu, zasady wypłaty świadczeń, ograniczenia wydatków, mechanizmy kontroli, kryteria przynależności do grona beneficjentów, zasady włączania nowych pokoleń oraz tzw. „hamulce bezpieczeństwa” na wypadek konfliktów rodzinnych. Dobrze opracowany statut pozwala wyeliminować nawet 90% ryzyk związanych z funkcjonowaniem fundacji.
Fundacja rodzinna może również pełnić funkcję „superholdingu” inwestycyjnego. W ramach jej działalności możliwe jest nabywanie udziałów i akcji w różnych spółkach, obrót obligacjami, papierami wartościowymi czy funduszami ETF, udzielanie pożyczek spółkom zależnym oraz reinwestowanie dochodów bez konieczności płacenia podatku PIT czy CIT do momentu wypłaty środków beneficjentom.
Majątek wniesiony do fundacji staje się własnością fundacji, co sprawia, że nie jest egzekwowalny przez wierzycieli prywatnych fundatora, a beneficjenci nie mogą przenieść swoich praw na osoby trzecie. Dodatkowo fundacja zapewnia pełną anonimowość beneficjentów – ich dane nie widnieją w KRS ani w CRBR, a jawne pozostają wyłącznie informacje o fundatorze, zarządzie i statucie (bez załączników z listą beneficjentów).
Fundacja rodzinna może funkcjonować także w formie pasywnej – jako właściciel majątku, inwestor lub administrator kapitału, bez potrzeby prowadzenia działalności operacyjnej. To sprawia, że jest narzędziem nie tylko stabilnym i bezpiecznym, ale także elastycznym w zarządzaniu majątkiem rodzinnym.
W przypadku pytań dotyczących zakładania fundacji rodzinnej, jej zarządzania czy optymalizacji podatkowej, zachęcamy do kontaktu z naszym biurem rachunkowym Ulisses. Pomożemy w bezpiecznym i efektywnym planowaniu majątku rodzinnego.
