Zmiany w uprawnieniach Państwowej Inspekcji Pracy od 8 lipca 2026 roku powodują, że przedsiębiorcy powinni zwrócić większą uwagę na prawidłowość stosowanych modeli współpracy.
Jeżeli w konkretnym przypadku współpraca B2B lub umowa zlecenia zostanie uznana za faktyczny stosunek pracy, konsekwencje mogą dotyczyć nie tylko prawa pracy.
W określonych sytuacjach pojawiają się również pytania o rozliczenia podatkowe i składki ZUS.
Czy przekwalifikowanie B2B może mieć skutki podatkowe?
Tak, ale zakres tych skutków zależy od konkretnej sytuacji.
Osoba prowadząca działalność gospodarczą może rozliczać przychody między innymi według:
- podatku liniowego,
- ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych,
- skali podatkowej,
- zasad uwzględniających rzeczywiste koszty uzyskania przychodów.
Jeżeli współpraca zostanie zakwalifikowana jako stosunek pracy, konieczna może być analiza wcześniejszych rozliczeń i ustalenie, czy sposób opodatkowania odpowiadał rzeczywistemu charakterowi współpracy.
W zależności od okoliczności może to oznaczać konieczność skorygowania rozliczeń lub dopłaty podatku.
B2B a VAT – jakie mogą pojawić się pytania?
Jednym z obszarów wymagających szczególnej analizy może być VAT.
Jeżeli współpraca została rozliczana na podstawie faktur, a później pojawią się wątpliwości co do jej rzeczywistego charakteru, konieczne może być przeanalizowanie między innymi:
- prawidłowości rozliczenia VAT,
- prawa do odliczenia podatku,
- rozliczeń po stronie zleceniodawcy,
- dokumentacji związanej z fakturami.
Nie oznacza to jednak, że samo zakwestionowanie modelu B2B automatycznie prowadzi do zakwestionowania wszystkich faktur lub odliczeń. Skutki podatkowe zależą od konkretnych okoliczności i wymagają odrębnej analizy.
ZUS a przekwalifikowanie współpracy
Jednym z najważniejszych obszarów ryzyka może być również ubezpieczenie społeczne.
Jeżeli w danym przypadku powstanie obowiązek rozliczania współpracy na zasadach właściwych dla stosunku pracy, konieczne może być ustalenie:
- kto powinien być płatnikiem składek,
- za jaki okres składki powinny zostać rozliczone,
- czy konieczne są korekty dokumentów,
- czy powstały zaległości wraz z odsetkami.
Szczególnej uwagi wymagają przypadki, w których osoba prowadząca działalność korzystała z preferencyjnych zasad opłacania składek.
Dotyczy to między innymi osób korzystających z:
- ulgi na start,
- preferencyjnych składek,
- Małego ZUS Plus.
Każdy przypadek wymaga jednak indywidualnej oceny.
Czy konsekwencje mogą dotyczyć również osoby współpracującej?
Tak.
Przekwalifikowanie współpracy może oznaczać konieczność przeanalizowania również rozliczeń osoby, która świadczyła usługi.
W zależności od sytuacji mogą pojawić się pytania dotyczące:
- wcześniejszych deklaracji podatkowych,
- wybranej formy opodatkowania,
- rozliczonych kosztów,
- ulg i odliczeń,
- dokumentacji związanej z prowadzoną działalnością.
Nie oznacza to automatycznie obowiązku zwrotu wszystkich uzyskanych wcześniej korzyści podatkowych. Zakres ewentualnych korekt zależy od ustaleń dotyczących konkretnej współpracy.
Czy możliwa jest odpowiedzialność karna lub karnoskarbowa?
W przypadku nieprawidłowości mogą pojawić się również kwestie odpowiedzialności za naruszenie przepisów.
Dotyczyć to może między innymi:
- naruszeń przepisów prawa pracy,
- błędów w rozliczeniach podatkowych,
- nieprawidłowości w rozliczeniach składek.
Odpowiedzialność karnoskarbowa nie powstaje jednak automatycznie w każdej sytuacji, w której model B2B zostanie zakwestionowany. Znaczenie mają między innymi charakter naruszenia, jego skala oraz okoliczności konkretnej sprawy.
„Abolicja” – co warto sprawdzić?
Przepisy przewidują rozwiązania umożliwiające dostosowanie niektórych form współpracy w okresie przejściowym.
Warto jednak dokładnie sprawdzić zakres ochrony przewidzianej w konkretnym przypadku.
Samo dostosowanie formy zatrudnienia nie musi bowiem automatycznie rozwiązywać wszystkich kwestii związanych z wcześniejszymi rozliczeniami podatkowymi i składkami ZUS.
Dlatego decyzję o zmianie modelu współpracy warto poprzedzić analizą nie tylko prawną, ale również podatkową i składkową.
Jak przygotować się do kontroli PIP?
Przed kontrolą warto przeanalizować nie tylko umowy, ale również praktykę współpracy.
Pomocne pytania to:
- Czy wykonawca samodzielnie organizuje swoją pracę?
- Czy może ponosić ryzyko gospodarcze?
- Czy ma wpływ na sposób wykonywania usług?
- Czy współpraca rzeczywiście opiera się na świadczeniu usług między niezależnymi podmiotami?
- Czy codzienna praktyka odpowiada zapisom umowy?
- Czy nie występują elementy typowe dla stosunku pracy, takie jak stałe podporządkowanie, odgórne polecenia, sztywne godziny pracy lub obowiązek osobistego świadczenia pracy?
Warto także sprawdzić dokumenty i procedury wewnętrzne firmy. Czasami to właśnie praktyka organizacyjna – a nie sama umowa — najlepiej pokazuje, jak w rzeczywistości wygląda współpraca.
Nowe uprawnienia PIP zwiększają znaczenie prawidłowego przygotowania i dokumentowania współpracy B2B oraz umów zlecenia. Najważniejsze nie jest samo nazwanie umowy, lecz to, czy jej postanowienia odpowiadają rzeczywistym warunkom wykonywania pracy.
Jeżeli model współpracy zostanie zakwestionowany, konieczna może być szersza analiza obejmująca nie tylko prawo pracy, ale również podatki i ZUS. Dlatego najlepszym rozwiązaniem jest wcześniejszy przegląd umów i praktyki współpracy – zanim pojawi się kontrola.
W Ulissesie analizując wprowadzone przepisy, bazując na dotychczasowych doświadczeniach w kontrolach przeprowadzanych u naszych Klientów i konfrontując się z tymi którzy je przeprowadzają, stworzyliśmy katalog zasad gwarantujących model współpracy zgodny wprowadzonymi zmianami.
Uważamy, że to dobry moment, aby zweryfikować obowiązujące modele współpracy, zanim zrobi to PIP.
